Liever een strafblad dan een niet-westerse achtergrond

Written by: Corné
Blog
11 juli, 2017

Lees in: English

Liever een strafblad dan een niet-westerse achtergrond, dat is de conclusie die van den Berg, Blommaert, Bijleveld en Ruiter trekken na aanleiding van hun onderzoek naar de kansen van delictplegenden  op de arbeidsmarkt. De onderzoekers formuleren hun conclusie nog voorzichtig: “Het feit dat ook in ons onderzoek minderheden met een onberispelijk strafrechtelijk verleden het soms aflegden tegen ‘Hollandse’ sollicitanten met een delict op de kerfstok, stemt niet tot vrolijkheid.” Verder vinden de onderzoekers geen bewijs dat een strafblad leidt tot een kleinere kans op de arbeidsmarkt.

Het feit dat discriminatie tijdens sollicitaties nog steeds vaak voorkomt is misschien niet een verrassing: vorig jaar nog hing er in menig bushokje een reclameposter om bewustwording van automatische vooroordelen te vergroten.  Helaas is het effect van deze actie niet meegenomen in het onderzoek: de actie was vorig jaar terwijl de data van het onderzoek in 2013 verzameld is.

Hoe is het onderzoek gedaan?

Tijdens het onderzoek werd 520 keer online gesolliciteerd door een fictieve 20 jarige man, op verschillende online vacatures. De onderzoekers hebben daarbij geëxperimenteerd met een westerse en niet-westerse naam en met verschillende delicten (zedendelict, geweldsdelict, vermogensdelict of geen delict), die subtiel in de motivatie waren aangegeven om argwaan van werkgevers te voorkomen (een sollicitant hoeft immers het strafblad niet door te geven bij een sollicitatie). Daarnaast werd gevarieerd met wanneer het delict was gepleegd (vorig jaar of meer dan drie jaar geleden) en werd er op vacatures gereageerd in drie sectoren: bouw, logistiek en techniek. Binnen deze sectoren ging het altijd om laaggeschoolde functies.

Voorkomen van discriminatie?

In de poster van de Rijksoverheid staat de hint naar de oplossing: “Onbewust hebben we allemaal vooroordelen”: discriminatie gebeurd dus onbewust. We hebben simpelweg niet door dat we personen met een bepaalde achtergrond voortrekken. Daniel Kahneman geeft in zijn boek “Thinking Fast and Slow” talloze voorbeelden hoe ons automatische brein probeert de belasting van het bewuste brein te ontlasten, zoals bijvoorbeeld substitutie: een moeilijke vraag onbewust wijzigen in een gemakkelijke vraag, of de confirmation bias: het onbewust op zoek gaan naar bevestigingen op een eerder genomen beslissing.

Bewustwording van deze afwijkingen in ons denken is dus de eerste stap, maar er zijn ook veel andere manieren om discriminatie te voorkomen. Veel daarvan zijn aangegeven op het door Google geïnitieerde platform re:Work, zoals:

  • Creëer bewustwording van de ernst van stereotype denken en het feit dat dit onbewust door iedereen wordt gedaan.
  • Meten is weten: zonder het bijhouden van statistieken over diversiteit is het simpelweg onmogelijk om na te gaan of binnen de organisatie of binnen het recruitmentproces problemen zijn omtrent diversiteit en of interventies succes hebben.
  • Bij het selecteren van een kandidaat, zorg ervoor dat:
    • er vooraf duidelijke en bij voorkeur meetbare criteria zijn;
    • het gewicht van elke criteria vooraf in het eindoordeel is vastgesteld en laat het eindoordeel puur door deze formule bepaald worden;  
    • je gebruik maakt van hiring committees en onttrek de hiring manager uit de selectiebeslissing.
  • Een meer formele (en helaas meer tijdrovende) beslissingsmethode is AHP (Analyitical Hierarchy Process). Met deze methode is het ook mogelijk om de mate van coherentie in een beslissing te berekenen.

Vervolgonderzoek

Momenteel zijn veel organisaties actief in het vergroten van diversiteit in de organisatie, niet alleen als het gaat om culturele achtergrond, maar ook bijvoorbeeld het verhogen van het aantal vrouwen in topfuncties. Helaas is het niet bekend of de organisaties die benaderd zijn in deze studie aangeven actief de diversiteit binnen de organisatie te vergroten, en dus of bij deze organisaties de carrièrekansen van sollicitanten met een niet-Westerse achtergrond wel gelijk is aan kandidaten met een Westerse achtergrond. Mogelijkheden voor vervolgonderzoek?